HỘI THOẠI GIÁM SÁT
Phản hồi hữu ích cần một ví dụ cụ thể
Phản hồi có thể dùng được khi người nhận biết hành vi nào đang được nói tới, ảnh hưởng được quan sát ra sao và có cơ hội thử lại.
“Em cần tự tin hơn.” “Hãy đồng cảm hơn.” Những nhận xét này có thể đúng với ấn tượng của người hướng dẫn nhưng khó chuyển thành hành động. Người học có thể cố nói nhiều hơn để tỏ ra tự tin, trong khi điều cần luyện lại là chậm hơn và kiểm tra cách hiểu.
Đặt hai kiểu phản hồi cạnh nhau
Nhận xét chung: “Đoạn vừa rồi em hơi vội.”
Phản hồi có căn cứ: “Khi bạn nói ‘tôi thất vọng’, em chuyển sang hỏi kế hoạch tuần tới. Tôi chưa nghe một lời phản ánh về sự thất vọng. Em có muốn thử lại đoạn đó với một câu phản ánh rồi chờ phản hồi không?”
Người học: “Em sợ hỏi sâu sẽ làm bạn khó chịu. Em muốn thử và nghe xem bạn trải nghiệm ra sao.”
Đây là tình huống mô phỏng. Người hướng dẫn không tuyên bố chắc chắn rằng thân chủ bị tổn thương. Họ nói điều quan sát được, nêu phần còn thiếu và mở cơ hội kiểm tra. Người học cũng có chỗ giải thích lựa chọn thay vì chỉ nhận một điểm số.
Phản hồi khác với đánh giá tổng kết
Phản hồi trong lúc học giúp người học điều chỉnh kỹ năng; đánh giá năng lực lại cần tiêu chí và bằng chứng qua thời gian. Một lần đóng vai chưa cho thấy toàn bộ năng lực, nhưng vấn đề lặp lại cũng cần được ghi nhận và hỗ trợ cụ thể (APA, 2025; Warner, 2022).
Cần biết nhận xét đang phục vụ điều gì: giúp sửa một kỹ năng, quyết định mức hỗ trợ hay đánh giá đạt yêu cầu. Người học cần được biết tiêu chí và có cơ hội hiểu căn cứ. Sự mơ hồ về mục đích có thể khiến mọi lời góp ý đều được nghe như một nguy cơ bị đánh giá kém.
Thử lại trước khi chuyển chủ đề
Chọn một đoạn ngắn, thống nhất hành vi cần luyện và lặp lại trong mô phỏng. Người quan sát ghi điều đã thay đổi, không chỉ nói “tốt hơn”. Ví dụ: lần hai người học phản ánh trước khi đặt câu hỏi, nhưng giọng vẫn làm người đóng vai cảm thấy bị thúc. Khi đó mục tiêu luyện tiếp đã cụ thể hơn.
Tuy nhiên, không nên hứa rằng luyện tập có phản hồi chắc chắn cải thiện kết quả thân chủ. Thử nghiệm nhỏ của Lagerberg và cộng sự (2024) không tìm thấy lợi ích về liên minh do thân chủ đánh giá. Điều này nhắc người đào tạo theo dõi kết quả phù hợp thay vì lấy sự hài lòng với khóa học làm bằng chứng hiệu quả.
Người nhận phản hồi có thể chủ động làm gì?
- Xin một ví dụ nếu nhận xét còn rộng.
- Nói lại điều mình hiểu và kiểm tra với người hướng dẫn.
- Đề nghị luyện một phần có thể quan sát.
- Ghi nhận bất đồng có căn cứ và mang thêm dữ liệu vào lần gặp sau.
Phản hồi hữu ích vừa cụ thể vừa tôn trọng người học. Khen ngợi chung không thay thế thông tin; sự thẳng thắn cũng không cần đi kèm làm người học xấu hổ.
Tài liệu tham khảo
American Psychological Association. (2025). Guidelines for clinical supervision in health service psychology. https://www.apa.org/about/policy/guidelines-clinical-supervision
Lagerberg, H., Boswell, J. F., Constantino, M. J., Andersson, G., & Carlbring, P. (2024). Does practice make perfect? The effects of an eight-week manualized deliberate practice course with peer feedback on patient-rated working alliance in adults: A pilot randomized controlled trial. Clinical Psychology in Europe, 6(3), e12353. https://doi.org/10.32872/cpe.12353
Warner, T. (2022, January). Making every moment of clinical supervision count. Counseling Today. https://www.counseling.org/publications/counseling-today-magazine/article-archive/article/legacy/making-every-moment-of-clinical-supervision-count
Tình huống, lời thoại và mẫu thực hành trong bài mang tính minh họa; cần điều chỉnh theo bối cảnh, năng lực và quy trình chuyên môn.
Đọc tiếp cùng chuyên mục →