VIETNAM COUNSELING / CÔNG CỤ HỌC TẬP
Bộ phiếu thực hành
Sáu bài thực hành ngắn, mỗi bài có tình huống sử dụng, cách làm từng bước và ví dụ để bạn áp dụng ngay.

CÁCH SỬ DỤNG
Chọn một tình huống, mở một phiếu.
Đây là sáu bài thực hành ngắn để tự học hoặc thảo luận cùng đồng nghiệp. Không cần làm theo thứ tự và không cần hoàn thành cả bộ. Mỗi phiếu giúp bạn biến một băn khoăn thành câu hỏi hoặc hành động cụ thể.
Dùng tình huống giả định khi thảo luận nhóm. Không ghi tên hoặc thông tin nhận diện thân chủ. Đây là công cụ học tập, không phải hồ sơ lâm sàng hay thang đánh giá.
SÁU CÔNG CỤ THỰC HÀNH
Mở phiếu phù hợp với việc bạn đang làm
Bấm vào tên phiếu để xem cách làm, câu hỏi gợi ý và một ví dụ đã điền. Bạn có thể chép câu trả lời vào sổ; trang không thu hoặc lưu nội dung cá nhân.
01Chuẩn bị câu hỏi cho buổi giám sátKhi bạn có một tình huống thực hành nhưng chưa biết cần xin phản hồi về điểm nào.Xem cách làm
Cách làm
- Chọn một điểm đang phải quyết định; không kể lại toàn bộ tình huống.
- Ghi 2–3 dữ kiện cần thiết, tách điều đã thấy khỏi điều bạn suy đoán.
- Viết một câu hỏi bắt đầu bằng “Tôi nên cân nhắc…” hoặc “Tôi đang bỏ sót…?”
Câu hỏi để ghi vào sổ
- Điểm tôi đang phải quyết định là gì?
- Hai dữ kiện quan trọng nhất là gì?
- Tôi đã thử điều gì, và điều gì vẫn chưa rõ?
- Tôi muốn người giám sát giúp nghĩ về câu hỏi nào?
Ví dụ: “Tôi chưa rõ nên dành thêm thời gian làm rõ mục tiêu hay chuyển sang kế hoạch hỗ trợ. Tôi đã hỏi về ưu tiên của người tham gia nhưng nhận được hai câu trả lời khác nhau. Tôi muốn thảo luận cách kiểm tra lại mục tiêu mà không dẫn dắt.”
Sau khi viết: Mang bản ghi ngắn này đến buổi giám sát; sau buổi gặp, ghi lại một điều sẽ thử và thời điểm xem lại.
02Ghi nhật ký học tập ba dòngSau một buổi học, một lần đóng vai hoặc một cuộc trao đổi khiến cách hiểu của bạn thay đổi.Xem cách làm
Cách làm
- Viết điều bạn từng tin trước hoạt động.
- Ghi một chi tiết cụ thể đã khiến bạn đặt lại câu hỏi.
- Chọn một việc nhỏ để tìm hiểu hoặc thử trong lần học tiếp theo.
Câu hỏi để ghi vào sổ
- Trước đây tôi nghĩ…
- Hôm nay điều gì khiến tôi đặt câu hỏi?
- Tôi sẽ tìm hiểu hoặc thử điều gì tiếp?
Ví dụ: “Trước đây tôi nghĩ im lặng luôn làm cuộc trò chuyện ngượng ngập. Trong bài đóng vai, khoảng dừng ngắn giúp người nói tìm được từ của mình. Lần tới tôi sẽ chờ thêm vài giây trước khi hỏi tiếp.”
Sau khi viết: Đọc lại sau hai tuần để xem điều bạn định thử đã thay đổi cách thực hành ra sao.
03Rà soát lịch và khối lượng công việcKhi bạn thấy quá tải nhưng chưa rõ phần việc nào đang chiếm thời gian.Xem cách làm
Cách làm
- Ghi các việc đã được xếp lịch trong một tuần điển hình.
- Bổ sung việc ngoài lịch như ghi chép, phối hợp, chuẩn bị và di chuyển.
- Chọn một điều cụ thể cần trao đổi với người hướng dẫn hoặc nhóm.
Câu hỏi để ghi vào sổ
- Việc nào đã có giờ trên lịch?
- Việc nào thường xảy ra ngoài lịch?
- Việc nào có thể điều chỉnh, giao lại hoặc cần thêm hỗ trợ?
- Khi nào tôi và nhóm sẽ xem lại thay đổi?
Ví dụ: “Ngoài bốn giờ gặp trực tiếp, tôi có khoảng ba giờ ghi chép và phối hợp mỗi tuần. Tôi sẽ đề nghị dành một khoảng cố định cho việc này và cùng nhóm xem lại sau hai tuần.”
Sau khi viết: Đưa đề xuất cụ thể vào cuộc họp; ghi ngày kiểm tra lại thay vì chỉ đặt mục tiêu “bớt bận”.
04Nhìn lại một giả định văn hóaKhi bạn nhận thấy mình diễn giải nhanh về gia đình, vai trò giới, niềm tin hoặc lựa chọn của người khác.Xem cách làm
Cách làm
- Chép lại đúng một câu người kia đã nói, bỏ chi tiết nhận diện.
- Viết riêng điều bạn tự suy ra từ câu đó.
- Đổi suy đoán thành một câu hỏi mở, cho phép họ sửa cách hiểu của bạn.
Câu hỏi để ghi vào sổ
- Người kia thực sự đã nói gì?
- Tôi đã tự diễn giải điều đó thế nào?
- Tôi có thể hỏi lại bằng câu nào mà không áp đặt?
Ví dụ: “Người đó nói: ‘Gia đình muốn tôi chọn công việc ổn định.’ Tôi đã tự suy ra rằng họ bị ép. Tôi có thể hỏi: ‘Bạn nhìn nhận mong muốn của gia đình như thế nào, và điều gì là quan trọng nhất với bạn?’”
Sau khi viết: Dùng câu hỏi mở trong lần trao đổi phù hợp; ghi lại điều bạn học được từ câu trả lời, không chỉ việc giả định ban đầu đúng hay sai.
05Đọc một nguồn và kiểm tra giới hạnKhi một bài viết hoặc nghiên cứu đưa ra kết luận bạn muốn dùng trong học tập hay thực hành.Xem cách làm
Cách làm
- Xác định đây là nghiên cứu, hướng dẫn chuyên môn hay bài bình luận.
- Tìm xem nguồn nói về ai, ở đâu, trong hoàn cảnh nào.
- Ghi một điều nguồn hỗ trợ và một điều nguồn chưa đủ để kết luận.
Câu hỏi để ghi vào sổ
- Tác giả đang trả lời câu hỏi gì?
- Dữ liệu hoặc ví dụ đến từ nhóm nào?
- Kết luận nào được hỗ trợ trực tiếp?
- Tôi cần đọc thêm nguồn nào trước khi áp dụng?
Ví dụ: “Bài viết mô tả trải nghiệm của một nhóm sinh viên tại một trường. Nó gợi ý câu hỏi để trao đổi về hỗ trợ học đường, nhưng chưa đủ để nói mọi học sinh ở Việt Nam có cùng trải nghiệm.”
Sau khi viết: So sánh thêm ít nhất một nguồn độc lập và ghi rõ bối cảnh trước khi đưa nhận định vào tài liệu học tập.
06Lập kế hoạch hỗ trợ cộng đồngKhi bạn muốn giúp một người hoặc nhóm nhưng cần xác định việc nào họ muốn nhận và việc nào bạn làm được.Xem cách làm
Cách làm
- Hỏi người nhận muốn hỗ trợ gì và ghi đúng điều họ đồng ý.
- Chọn một việc cụ thể trong phạm vi thời gian, nguồn lực và vai trò của bạn.
- Thống nhất cách liên lạc, thời điểm xem lại và quyền thay đổi hoặc từ chối.
Câu hỏi để ghi vào sổ
- Người nhận đã nói họ cần gì và đồng ý điều gì?
- Một việc tôi thực sự có thể làm là gì?
- Giới hạn thời gian, nguồn lực và vai trò của tôi là gì?
- Khi nào chúng tôi hỏi lại xem hỗ trợ có còn phù hợp?
Ví dụ: “Nhóm muốn một buổi giới thiệu nguồn hỗ trợ vào chiều thứ Sáu. Tôi có thể chuẩn bị danh sách nguồn lực và tham gia một giờ; người phụ trách nhóm sẽ hỏi lại nhu cầu trước buổi gặp.”
Sau khi viết: Kiểm tra lại sự đồng thuận khi hoàn cảnh thay đổi. Nếu nhu cầu vượt quá phạm vi của bạn, trao đổi về nguồn hỗ trợ phù hợp.