MBCT TIẾNG VIỆT / PHẦN ĐỌC THỬ
Hiểu MBCT.
Dùng trong trị liệu.
Trích đoạn dành cho nhà trị liệu: hiểu mục đích của MBCT, cách hỏi về trải nghiệm và ý nghĩa của khung chương trình.
- 01 →Chuẩn bịLàm rõ mục tiêu, mức phù hợp và quyền lựa chọn.
- 02 →Trải nghiệmChú ý qua giác quan và rà soát cơ thể.
- 03 →Trao đổiMô tả điều đã xảy ra và cách đáp ứng.
- 04 ↗Mang vềThống nhất thực hành và hỗ trợ.
ĐỌC THỬ / TƯ DUY CỦA NHÀ TRỊ LIỆU
Trước bài tập, hiểu mình đang giúp điều gì.
Một bài có lời dẫn chưa đủ để giải thích cách dùng MBCT trong trị liệu. Sổ tay bắt đầu từ mục tiêu, cách hiểu ca và cuộc trò chuyện với thân chủ.
MBCT là liệu pháp nhận thức dựa trên chánh niệm. Người hướng dẫn giúp thân chủ nhận ra các mẫu suy nghĩ, cảm xúc và đáp ứng quen thuộc để có thêm lựa chọn; mục tiêu không phải làm trống đầu hoặc luôn thấy thư giãn. Mức phù hợp cần được xác định qua đánh giá và quyết định chung. [1, 2]
Một ví dụ hư cấu
Thân chủ: “Em tập không được, đầu cứ nghĩ”.
Therapist có thể hỏi: “Em nhận ra tâm trí đang nghĩ vào lúc nào? Khi nhận ra, em đã đối xử với mình thế nào?”.
Vậy tám buổi là gì?
Đó là tám lần gặp của thân chủ/người tham gia trong một chương trình MBCT thường theo tuần, có thực hành và trao đổi giữa các lần gặp. Đây không phải tám buổi đào tạo therapist và không tự quy định số lần gặp của mọi ca trị liệu cá nhân. Bản đồ Buổi 1 bên dưới là ví dụ tra cứu ở phần sau của sổ tay. [2]
Bản đầy đủ có hướng dẫn hình thành vấn đề, chọn và dẫn can thiệp, mẫu hỏi–đáp kèm lý do, một ca hư cấu xuyên suốt và cách theo dõi; sau đó mới đến khung chương trình, lời dẫn và phiếu.
01 / NỀN TẢNG
Điều chúng ta đang học.
Tập này giúp người hướng dẫn chuẩn bị nền tảng chuyên môn, tổ chức buổi định hướng và triển khai Buổi 1 trong một chương trình MBCT tám buổi. Nội dung hướng đến người lớn có tiền sử trầm cảm, với trọng tâm học cách nhận ra các thói quen tâm trí và hỗ trợ phòng ngừa tái phát. Chỉ riêng Buổi 1 không tạo thành một chương trình điều trị đầy đủ.
Mục đích của phương pháp
Mindfulness-Based Cognitive Therapy, viết tắt MBCT, kết hợp thực hành chánh niệm và cách hiểu của trị liệu nhận thức về những quá trình duy trì khó khăn tâm lý. Với phòng ngừa tái phát trầm cảm, trọng tâm là nhận ra sớm những mẫu phản ứng quen thuộc và học cách đáp ứng linh hoạt hơn. NICE khuyến nghị cân nhắc MBCT nhóm trong những hoàn cảnh phòng ngừa tái phát cụ thể sau đánh giá và quyết định chung với người bệnh. [1]
Vòng xoáy cần học cách nhận ra
Khi khí sắc hạ xuống, một người có thể dễ bị cuốn vào suy nghĩ tự phê bình, thu mình hoặc nghiền ngẫm lặp đi lặp lại. Các phản ứng này có thể tiếp tục làm khí sắc xấu đi. Đây là một cách xây dựng giả thuyết để cùng khám phá; không phải mọi người đều có cùng một vòng xoáy. [1, 2]
Ví dụ giả định: sau một ngày mệt, một người bỏ bữa tối và nghĩ “Mình chẳng làm được gì”. Họ dành cả tối xem lại các sai sót, ngừng liên hệ với bạn bè rồi càng thấy cô lập. Nhà trị liệu có thể cùng họ quan sát chuỗi sự kiện, thay vì kết luận rằng một suy nghĩ đã gây ra toàn bộ khó khăn.
Học qua trải nghiệm
Trong bài thực hành, chú ý có thể rời khỏi điểm đang quan sát. Khoảnh khắc nhận ra điều đó và quay lại là một phần của việc học. Người tham gia không cần làm trống đầu, giữ một trạng thái yên tĩnh liên tục hoặc tạo ra cảm giác dễ chịu. [2, 3]
MBCT không chỉ gồm những lần ngồi thiền trong buổi gặp. Thực hành giữa các buổi và trao đổi về trải nghiệm là phần quan trọng của tiến trình. Tác dụng của một bài tập đơn lẻ không thể được suy ra từ bằng chứng về toàn bộ chương trình. [2, 3]
Điều Buổi 1 cần đặt nền móng
Buổi đầu giới thiệu cách nhận biết chế độ tự động, chú ý đến trải nghiệm giác quan và làm quen với cơ thể. Chưa cần yêu cầu thân chủ phân tích niềm tin sâu, tranh luận với suy nghĩ hoặc tiếp cận ký ức sang chấn. [4]
02 / BẢN ĐỒ BUỔI 1
Một buổi, bốn chặng.
Phương án lịch nhóm 120 phút để rà soát và điều chỉnh trước triển khai.
Thời lượng cần được rà soát khi triển khai. Không giữ lịch bằng cách bỏ qua nhu cầu hỗ trợ của người tham gia. Chủ đề Buổi 1 tham khảo khung công khai của UCSF [4].
03 / CÂU HỎI GỢI MỞ
Từ trải nghiệm đến điều học được.
Ví dụ trích từ phần trao đổi sau bài chú ý qua giác quan.
Bạn đã trực tiếp nhận ra điều gì khi nhìn, chạm hoặc nếm?
Có lúc nào xuất hiện một đánh giá hoặc ký ức về vật đó không? Bạn nhận ra chúng bằng cách nào?
Khi muốn làm nhanh hoặc thấy mình đang suy nghĩ, điều gì xảy ra tiếp theo?
Bài tập này có gợi nhớ điều gì về cách bạn làm một việc quen thuộc trong ngày không?
Mời chia sẻ tự nguyện, một câu hỏi mỗi lần. Không cần hỏi hết các câu hoặc yêu cầu một kết luận chung. Lời dẫn đầy đủ và các ghi chú hỗ trợ không nằm trong phần đọc thử này.
04 / NGUỒN THAM KHẢO
Đọc cùng nguồn gốc.
[1] National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults treatment and management. NG222. Xem phần lựa chọn điều trị và phòng ngừa tái phát, đặc biệt mục 1.8.
[2] Mindfulness Based Cognitive Therapy. The MBCT Programme. Cấu trúc tám tuần, thực hành tại nhà và người hướng dẫn được đào tạo.
[3] Oxford Mindfulness Centre. What actually happens during an MBCT Course. Tài liệu thông tin về tiến trình buổi, thực hành tại nhà và các khó khăn có thể gặp.
Oxford Mindfulness course information ↗
[4] UCSF Osher Center for Integrative Health. Mindfulness Based Cognitive Therapy. Khung chủ đề tám buổi công khai.
[5] Segal Z V, Williams J M G và Teasdale J D. Mindfulness Based Cognitive Therapy for Depression. Second edition. Guilford Press. Sách chuyên khảo để người hướng dẫn đối chiếu đầy đủ trước triển khai; trang nhà xuất bản mô tả cấu trúc và tài liệu đi kèm.
Guilford Press book information ↗
[6] Devon Partnership NHS Trust. TALKWORKS. Mindfulness based cognitive therapy. Thông tin người tham gia về thực hành tại nhà và mức độ phù hợp của nhóm.
Muốn tìm hiểu bản đầy đủ?
Sổ tay đang được phát triển. Bạn có thể gửi email để hỏi về nội dung, phạm vi sử dụng và nhận thông tin mua khi tài liệu sẵn sàng.